Regels en vergunningen voor openbare zwembaden

Nederland: Omgevingswet en melding

Dit is een overzicht, geen juridisch advies. Raadpleeg de officiële bronnen en het bevoegd gezag.

Van Whvbz naar Omgevingswet

Tot 2024 golden de Wet en het Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz). Die zijn op 1 januari 2024 vervallen. De regels staan nu in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), hoofdstuk 15, bij de activiteit “gelegenheid bieden tot zwemmen en baden”. Het verschil in aanpak: de oude regels schreven vooral middelen voor, het Bal werkt meer met doelen en een zorgplicht voor de exploitant.

Melding bij de provincie

• Bevoegd gezag: Gedeputeerde Staten (de provincie).
• Melding: een bad met gedesinfecteerd water mag pas in gebruik als het ten minste 4 weken vooraf is gemeld (art. 15.13 Bal). De melding gaat digitaal via het Omgevingsloket, met de algemene gegevens uit art. 15.8 Bal.
• Vier soorten baden: bassins met gedesinfecteerd water, zwemvijvers, bassins voor eenmalig gebruik en overige badwaterbassins. Elk type heeft eigen regels.
• Vergunningcheck: of er daarnaast een omgevingsvergunning nodig is (bijvoorbeeld voor het bouwen), ziet u met de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Bij de regels voor zwembaden kunnen ook de gemeente en het waterschap betrokken zijn.

Water- en luchtkwaliteit en bouwen

• De kwaliteitseisen voor het water staan in art. 15.16 Bal (met tabel). Voor bassins met gedesinfecteerd water gelden ook eisen aan de luchtkwaliteit (art. 15.22 en verder).
• Een geaccrediteerd laboratorium meet maandelijks de waterkwaliteit.
• Risicoanalyse en beheersplan (afdeling 15.3 Bal): de exploitant brengt de risico’s op verdrinking, gezondheidsklachten en letsel in kaart en legt de maatregelen vast. Het overgangsrecht hiervoor liep tot 1 januari 2026, dus deze plicht geldt nu volledig.

Het zwembad zelf beïnvloedt een deel hiervan: een goede doorstroming zonder dode hoeken, een overloopgoot die het vuilste water afvoert, en een oppervlak dat goed te reinigen is. Zie injectiepunten via de wanden en Myrtha Breathe. De waterbehandeling zelf is het werk van de installateur. Over de lucht in de zwemhal leest u meer in Ventilatie en luchtkwaliteit.

Bouwen: Bbl en omgevingsplan

Voor het gebouw gelden de bouwtechnische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de regels in het omgevingsplan van de gemeente. Het Bbl kent geen aparte artikelen voor zwembaden; een zwembadgebouw valt onder de sportfunctie. Of renovatie binnen de bestaande kuip vergunningplichtig is, hangt af van de situatie, onder meer of de draagconstructie verandert (Bbl art. 2.27), en beoordeelt het bevoegd gezag.

Veiligheid en toegankelijkheid

Normen voor bad en uitrusting

• NEN-EN 15288-1 geeft veiligheidseisen voor het ontwerp en de bouw van openbare zwembaden. Deel 2 gaat over de exploitatie.
• NEN-EN 13451 is de reeks voor zwembaduitrusting. Deel 1 bevat de algemene veiligheidseisen en testmethoden. Deel 11 (EN 13451-11, uitgave 2022) geldt voor beweegbare bodems en beweegbare keerwanden (ook wel brug of scheidingswand) in openbare baden.
• Normen zijn niet vanzelf wettelijk verplicht. Vaak schrijven een PvE of bestek ze voor, en ze helpen de exploitant om de zorgplicht uit het Bal in te vullen.

Zie beweegbare zwembadbodem en beweegbare keerwand.

Toegankelijkheid

Voor sporteisen zijn de nationale zwembonden het aanspreekpunt: KNZB (Nederland), Belswim met Zwemfed en FFBN (België) en FLNS (Luxemburg). Het Handboek zwembaden van de KNZB behandelt toegankelijkheid als apart onderwerp. In Vlaanderen is minimaal het A+-label voor toegankelijke sportinfrastructuur een voorwaarde voor subsidie uit het zwembaddecreet. In het zwembad zelf helpen strandinstappen, trappen en hellingbanen en een beweegbare bodem.

België: Vlaanderen, Wallonië en Brussel

Vlaanderen: Vlarem en omgevingsvergunning

• Zwembaden staan in de indelingslijst van Vlarem (rubriek 32.8). Die bepaalt of een melding of een omgevingsvergunning nodig is.
• Vlarem II bevat algemene bepalingen voor ontspanningsinrichtingen (afdeling 5.32.1: onder meer veiligheid, elektriciteit, nooduitgangen en brandveiligheid) en specifieke voorwaarden voor zwembaden (afdeling 5.32.8), met onder andere de waterkwaliteit.
• Vlarem II legt ook toezicht vast: de baders staan onder rechtstreeks en constant toezicht van ten minste één redder, en het aantal toezichthouders hangt af van het aantal baders.

Wallonië en Brussel

• Wallonië: openbare zwembaden vallen onder de permis d’environnement. De sectorale voorwaarden staan in het Besluit van de Waalse Regering van 13 juni 2013, met aparte regels voor baden groter dan 100 m² en dieper dan 40 cm en voor kleinere baden. In de Waalse indelingslijst vallen baden groter dan 100 m² en dieper dan 40 cm onder rubriek 92.61.01.02 (klasse 2).
• Brussel: de regels voor zwembaden in het Brussels Gewest hebben we nog niet op een officiële bron kunnen verifiëren. Deze informatie volgt.

Veelgestelde vragen

Bestaat de Whvbz nog?

Nee. De Wet en het Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden zijn op 1 januari 2024 vervallen. De regels staan nu in hoofdstuk 15 van het Bal.

Bij wie meld ik een openbaar zwembad?

Bij de provincie (Gedeputeerde Staten), digitaal via het Omgevingsloket, ten minste 4 weken voordat het bad in gebruik gaat.

Hoe vaak wordt de waterkwaliteit gemeten?

Maandelijks, door een geaccrediteerd laboratorium, voor bassins met gedesinfecteerd water en voor zwemvijvers.

Moet een beweegbare bodem aan een norm voldoen?

Voor beweegbare bodems en keerwanden in openbare baden is er EN 13451-11 (2022). Of die in uw project verplicht is, hangt af van het PvE, het bestek en de invulling van de zorgplicht.

Welke regels gelden in Vlaanderen?

Vlarem: de indelingslijst (rubriek 32.8) voor melding of vergunning, en Vlarem II (afdeling 5.32.8) voor de specifieke voorwaarden, waaronder waterkwaliteit en toezicht.

Uw project bespreken? Wilt u weten welke eisen voor uw zwembad gelden, of heeft u gegevens over het zwembad nodig voor een melding, vergunning of bestek? Neem contact op.

Lees ook: Het zwembadtraject voor gemeenten, AngelEye verdrinkingsdetectie, Recreatie en toegang, Recreatie.

Bronnen

IPLO, Rijksregels gelegenheid bieden tot zwemmen en baden
IPLO, Artikel 15.13 Bal (melding)
IPLO, Artikel 15.16 Bal (waterkwaliteit)
IPLO, Artikel 15.64 Bal (beheersplan)
IPLO, Dit is veranderd
Ondernemersplein, Openen of verbouwen van een zwembad melden
Wetten.nl, Whvbz (vervallen)
NEN, NEN-EN 15288-1
NEN, NEN-EN 13451-1
BSI, EN 13451-11:2022
Netwerk Lokaal Sportbeleid, Vlarem
Omgeving Vlaanderen, Vlarem rubriek 32.8
Etaamb, Besluit van de Waalse Regering van 13 juni 2013
Wallex, Sectorale voorwaarden bassins de natation
Sport Vlaanderen, Zwembaddecreet (A+-label)
KNZB, Handboek zwembaden

Laatst bijgewerkt: 28-09-2026